Chan leksikal ak vokabilè tematik
Fich sa a ede w fè diferans ant chan leksikal ak fanmi mo, epi montre w kijan pou rasanble vokabilè selon tèm: lekòl, lanati, travay, andikap, elatriye. Se yon ladrès enpòtan pou konpreyansyon tèks ak pwodiksyon ekri.
1. Ki sa yo rele « chan leksikal » ?
Chan leksikal se tout mo ki gen rapò ak menm sijè oswa menm reyalite.
Egzanp: chan leksikal « lekòl »
- lekòl, klas, pwofesè, elèv, tablo, kaye, egzamen, rekreyasyon…
Egzanp: chan leksikal « lanati »
- pyebwa, rivyè, mòn, zannimo, tè, forè, sezon, lapli, van…
Menm si mo yo pa gen menm rasin, yo fè pati menm mond ide.
2. Diferans ant « chan leksikal » ak « fanmi mo »
A. Fanmi mo
Fanmi mo se mo ki soti nan menm rasin (menm baz mo).
Egzanp:
- vwayaj, vwayaje, vwayajè, vwayajèz
- travay, travayè, travayèz
Nou te travay plis sou sa nan Fich « Derivasyon mo ak fanmi mo ».
B. Chan leksikal
Nan chan leksikal, mo yo pa nesesèman gen menm rasin; yo jis fè pati menm sijè a.
Egzanp: chan leksikal « transpò »
- otobis, machin, chofè, pasaje, estasyon, tikè, sikilasyon…
Sonje: Fanmi mo = menm rasin. Chan leksikal = menm sijè.
3. Kijan pou idantifye chan leksikal nan tèks ?
Metòd senp an 3 etap
- 1. Li tèks la epi poze tèt ou kesyon: « Tèks sa a ap pale de ki sijè prensipal? »
- 2. Sèkle (oswa make) tout mo ki gen rapò ak sijè sa a.
- 3. Mete yo ansanm: se sa k ap chan leksikal la.
Egzanp:
Si sijè a se « lopital », mo sa yo ka parèt: doktè, enfimyè, maladi, medikaman, laboratwa, kabann, pasyan…
4. Egzanp vokabilè tematik pou egzamen
A. Tèm sou edikasyon
- lekòl, elèv, pwofesè, direktè, klas, kaye, liv, egzamen, nòt…
B. Tèm sou lanati ak anviwònman
- pyebwa, tè, rivyè, mòn, forè, sab, lanmè, lapli, siklòn, ewozyon…
C. Tèm sou sante ak lopital
- lopital, klinik, doktè, enfimyè, pasyan, medikaman, tèmomèt, tansyon…
D. Tèm sou lavi sosyal ak solidarite
- vwazen, fanmi, zanmi, tèt ansanm, konfyans, respè, kolaborasyon…
5. Sinonim ak kontrè nan menm chan leksikal
A. Sinonim
Sinonim se de mo ki gen sans pwòch oswa ki bay menm lide nan yon kontèks:
- kouraj / fòs/brenn, kolaborasyon / tèt ansanm
B. Antonim
Antonim se mo ki gen sans kontrè:
- lapè / lagè, respè / mepri, onètete / magouy
Sinonim ak kontrè ede w richès vokabilè w epi ede w konprann pi byen tèm yo nan yon chan leksikal.
6. Ti rezime sou chan leksikal
- Chan leksikal = tout mo ki gen rapò ak menm sijè.
- Fanmi mo = mo ki soti nan menm rasin.
- Vokabilè tematik itil pou konpreyansyon tèks ak pwodiksyon ekri.
- Sèvi ak sinonim ak kontrè pou varye fason w ekri.
Chwazi bon repons lan pou chak kesyon. Apre sa, klike « Tcheke repons yo ».
doktè – pasyan – medikaman – teren foutbòl – enfimyè