Fraz ak pwopozisyon
Konprann diferans ant fraz ak pwopozisyon, epi idantifye yo nan yon fraz an kreyòl NS4.
Objektif fich la
Lè ou fini ak fich sa a, ou va kapab :
- di kisa yon fraz ye an kreyòl ;
- eksplike kisa yon pwopozisyon ye ;
- fè diferans ant fraz senp ak fraz konpoze ;
- rekonnèt pwopozisyon yo nan yon fraz ;
- pratike ak ti egzèsis pou separe pwopozisyon yo.
Kisa yon fraz ye?
Yon fraz se yon gwoup mo ki bay yon sans konplè. An jeneral, li gen yon sijè ak yon predika epi li fini ak yon siy ponktiyasyon (pwen, pwen entèwogasyon, elatriye).
Egzanp fraz
• Timoun yo ap etidye.
• Mwen pral lekòl demen.
• Eske ou byen?
Kisa pwopozisyon ye?
Yon pwopozisyon se yon ti inite sans ki gen yon vèb epi ki fè pati yon fraz. Gen fraz ki gen yon sèl pwopozisyon, gen lòt ki gen plizyè pwopozisyon.
Chak pwopozisyon gen omwen yon vèb.
Fraz senp ak fraz konpoze
- Fraz senp : gen yon sèl pwopozisyon.
- Fraz konpoze : gen plizyè pwopozisyon ki mare ak mo tankou: e, men, paske, lè, si…
Egzanp
Fraz senp :
• Elèv la ap li liv li.
Fraz konpoze :
• Mwen ap etidye paske mwen gen egzamen demen.
(2 pwopozisyon: “Mwen ap etidye” + “mwen gen egzamen demen”)
Ki jan pou rekonnèt pwopozisyon yo?
Pou w idantifye pwopozisyon yo nan yon fraz, ou ka suiv etap sa yo :
- Chèche vèb yo nan fraz la.
- Separe chak pati ki gen vèb nan ti gwoup.
- Gade mo ki mare yo: e, men, paske, lè, si, poutèt…
Ti egzèsis (ak repons)
Separe pwopozisyon yo nan fraz sa yo :
- a) Mwen leve bonè epi mwen repase leson mwen.
- b) Si ou travay, ou ka reyisi.
Repons
a) “Mwen leve bonè” / “mwen repase leson mwen”
b) “Si ou travay” / “ou ka reyisi”
Ou ka ekri 2 lòt fraz konpoze epi eseye separe pwopozisyon yo. Egzanp: yon fraz ak paske, yon lòt ak si.